Hirugarren trimestrea

ERRITMO SINKOPATUA

Brasil da inauteriek ospe gehien duten lekuetako bat, Venezia, Cádiz eta Teneriferekin batera. Han ugariak dira mozorro-dantzak, konpartsak eta mozorro- eta karroza- desfileak.Inauteri egunetan, erritmo aldakor eta sinkopatuaduen brasildar jatorriko dantzaz betezen dira Rio de Janeiroko kaleak, sanbaz alegia.

ORKESTRA MOTAK 

SINFONIKOA         

 Areto edo auditorio itxietan jotzen dute. Ehun instrumentu baino gehiago osa dezakete.

JAZZ ORKESTRA

New Orleans sortu zen. Instrumentu bat; abeslaria, pianoa, teklatua, trompeta, saxofoia, kontabaxua, klarinetea eta tronboia.

REGGAE

60 hamarkadaren erdialdean Jamaikan sortu zen. `` Ska´´ deriabazioa zen.



                                                                   

                                                                       

ROCK AND ROLL


50ko hamarkadaren erdian sortu zen. Elvis Presley erregea izan zen. Figurarik garrantzitzuena zen. 60 hamarkadan THE BEATLES famatuak ziren.


                                                                             

                                                                   

Perkusiozko instrumentuak (Batukada)

Batukadak perkusiozko musika-tresnak ditu eta hauek ostinato erritmikoak egiten dituzte dantzari laguntzeko. Hemen dituzu batzuk:

Reko-rekoa edo guiroa: musika-tresna hau egiteko gai desberdinak erabil daitezke: poteak, kalabazak, kanaberak. Hainbat eratakoa izan daitezke, baina gainalde artekaduna izaten du beti, makila batez igurtziz soinua ateratzen duena.

Agogoa: metalezko txilin bikoitza, metalezko tutu batez loturiko garaiera ezberdineko bi zintzarriz osatua. Makilatxo batez kolpekatzen da kanpotik.

Kabasa: hasiera batean koko-oskol bat izaten zen, zeinak gainean perla sortu bat zuen; gaur egun barrutik histutako kalabaza bat izaten da, hazi lehorren sare batez bildua. Musika-tresna esku-ahurrean kolpekatzen edo muguitzean sortzen da soinua,

Kuika: igurtzen den danborra da eta muturretako batean larru tenkatua duen metalezko ontzi zilindriko batez dago egina. Eltzagorrean bezala, larruan makil edo tutu bat sartzean ateratzen du soinua.

Txokaloa: metalezko edo banbuzko tutu bat da, bi muturretatik itxia eta harritxoez edo metalezko beste gauzaki batzuez betea.

Kongak: Afrikako oin-danborraren antzera, behealdea irekia duten bi kaxa zilindriko dira. Baten soinua baxua da, bestearena altuagoa. Hatzez jotzean ateratzen dute soinua.


                                                                       

Bigarren trimestrea

Zertarako balio du musika?

Abdelazar suitea

Antzerki-lan bat musikalki apaintzeko idatzitako musika-lan hau rondo bat da, hainbat ahapaldiren eta errepikaren arteko txandakatzean oinarritzen den musika moldea: A B A C A.

Koreografia

Hasierako kokapena
Bikoteka ilaran. Mutilak eskuineko eskua eskaintzen dio neskari. Honek ezkerreko eskua ipiniko du, baina ukalondoaren azpitik betiere. Dantza erreberentzia bat eginez hasi eta amaitzen da.

Pausu bakuna
Ezkerreko oina aurreratzen da, eskuinekoa parera hurbiltzen zaio. Hurrengo pausuan eskuineko oina hasten da eta ezkerrekoa hurbiltzen zaio.

Pausu bikoitza
Pausu bat ezkerreko oinaz, pausu bat eskuinekoaz, pausu bat ezkerrekoaz eta pausu bat eskuinekoa bestearen parera. Pausu-sekuentzia berbera errepikatuko dugu beti: hasierako kokapena, pausu bakuna eta pausu bikoitza.

Aldaerak
Pausu bakunaren norabideak alda daitezke eskuinera, ezkerrera, atzera. Pausu bikoitza atzealdera egin daiteke, edo bira erdia eginez noranzkoa aldatzeko , etab.

Soinua, isiltasuna eta zarata

Zarata desiratzen ez den soinua da. Adiera arruntean bolumen edo ozentasun handiko soinua nahiz bolumen txikikoa izan arren, atsegina ez den soinu jarraitua, pertsonen jarduera edo horien arteko komunikazioa eragozten duena. Hedaduraz, beste erabilera batzuk ditu: adibidez, zientzian seinale eta aldagai baten zorizko osagaia da eta musikan egituratik ateratzen den soinua da
.
Soinua edo hotsa objektu baten bibrazioek eragindako uhinek entzumen sisteman sortzen duten kitzikadura da

Isiltasuna huts ezinezkoa da.
Soinuaren parametroak

Musika sortzeko erabiltzen diren soinuak deskriba ditzakegu lau parametro erabiliz:
1. Iraupena: Zenbat denbora entzuten dugu hots bat. Adibidez, soinuak luzeak edo laburrak dira.
2. Intentsitatea: Soinuak sendoak edo ahulak izan daitezke. Musikan, dinamika deitzen zaio (forte, piano, mezzoforte)
3. Altuera: Soinu baten garaiera baloratzen du. Hots altuen edo baxuen sekuentziak erabiltzen ditugu doinuak sortzeko.
4. Tinbrea: Nork (gizonezkoa, emakumezkoa, umea) edo zerk (musika tresna edo beste baliabide bat) sortu duen soinu bat aipatzen digu. Hots bat beste batetik bereizten uzten digun ezaugarria da.

AHOTSA DA LEHEN MUSIKA- TRESNA

Abezteko ez ahaztu airea hartzea

Airea da giza ahotsaren iturria. Garrantzitzua da arnasa kontrolatzen jakitea eta arnas ariketak esauera osos egitea.

Arnasketa aldiak:

1. Hartu sudurretik arnasa 
2. Ahotik arnasa bota  

Arnasketa motak:

 

a)Goi- arnasketa: birikien goialdea bakarrik betetzen dugu.

 

b)Adominal edo diafragmatikoa: airea biriken aurrealdeko beheko aldean kokatzen da.

 

c)Saihetz-adominal edo saihetz diafragmatikoa: hauxe da egokiena, airea birikietako barrumbearen beheko perimetro guztian zabaltzen delako.

 

        Perkusiozko musika tresnak

 

Instrumentu hauetan soinua kolpe, elkar jotze, astintze edo marruskaduraren bidez sortzen da. Oso familia zabala da, eta jotzeko modu askotarikoak daude:

1. Kolpatzen direnak: makilaz, eskuz edo beste zenbait tresnaz kolpatzen dira (danborra, xilofonoa, triangelua...). 
2. Elkar jotzen direnak: Instrumentuaren beraren atalak elkarren kontra jotzen dira (kaskainetak, txindatak, klabeak, krotaloak...). 
3. Astintzen direnak: soinua Instrumentua bera astinduz, soinua sortzen da (maraka). 
4. Marruskatzen direnak: soinua instrumentuaren gorputza igurtzen denean sortzen da (güiroa).

Sailkatzeko modu ezberdinak badaude ere, hemen bi taldetan banatuta aurkituko ditugu: intonazio zehatzeko perkusio-instrumentuak (altuera desberdineko soinuak) eta intonazio zehaztugabeko perkusio-instrumentuak (soinu berdina).

 

 Soinuaren grabazio- eta zabalkunde-bideak

1881ean, Thomas Alva Edisonek fonografo sortu zuen, zilindro batenb soinua erreproduzitzen zuen. Grabazio eta erreproduzio sistemek, XX. mendean bilakaerarik handiena. Emile Berliner disko laua diseinatzen lehena edo mikroildo-disko. 1965. kasete merkaturatu zen. Walkamanarekin, erreproduzitzetzailea txiki eta eramangarria izateko aukera ere badugu. Laurogeita hamarreko hamarkadan, compact disk delakoa merkeratu laser izpien bidez irakurketa optikoa egin. Internetek ematen dituen aukerak, berriz, mugagabeak dira. MIDI sistemari esker, notei, soinuari, erritmoari eta abiadurari buruzko informazio kodifikatua, DVDak irudia eta soinua gordetzen ditu.
Gaur egun harrigarria da asmatzaileak berak ere ez igartzea fonografoak izandako bilakaera eta berarekin ekarri dituen negozio kopuru itzelak.

Alterazio eta bitarteak

 

Alerazioak nota batean garaiean aldatzen duten ikurrak dira. Bi soinuren arteko garaiera aldean bitartean esan ohi zaio.Bitarteak tonutan eta tonuerditan neurtzen dira.

 

Moldava

 

Musika lan hau Nire izenburuko poema sinfonikoen saileko bigarrena da. Poema sinfonikoa musika deskribatzailea da.

Lehenengo trimestrea

Lehenengo trimestrean errepasatu egin genuen ihaz egindakoa.
 Lehenengo egunetan kontzeptu musikalekin egon ginen ikasten:

- Pultsoa: Denbora neurtzeko unitatea da.
- Pentagrama: Nota musialak jartzen ditugun lekuetan. Bost lerroz osatzen ditu.
-  Sol-en klabea: Pentagramako bigarren lerroan jartzen den klabea da. Gehien erabiltzen den klabea da.
- Isiluneak: Bost isildune mota daude, borobilarena, zuriarena, beltzarena, kortzearena eta semikortzearena.

Gero soinuaren definizioa ikasi egin genuen.

-Soinua: Fenomeno fisiko bat da, uhinen bitartez gure belarrira heltzen da eta gure belarriek soinu hoiek prozesatzen dituzte. Soinuak ezberdinak dira frekuentzien arabera, uhinen abiaduraren arabera. Horren arabera soinua altuagoak.
                                             
Soinuaren parametroak ikasi ditugu eta hurrengo hauek dira:

-Altuera: Honen bitartez soinu gabre eta agudoak bereiz ditzakegu.
-Denbora: notaren iraupena.
-Intentsitatea: Honen bitatez bereiz ditzakegu soinua fuerteago edo suabeago den.
-Tinbrea: Soinu bakoitzaren bereiztauna, instrumetu bakoitza bereizten lagunduko digu.

Musikarekin kontura izan behar ditugu hiru gauza:


-Melodia: Musikaren elementu nagusiena da. Soinu eta altueraezberdineko segida bat da. Honi erritmoa gehitzean ideia musikala sortuko da.
-Erritmoa: Denboraren zatiketa edo antolaketada.Honen barruankontzeptu asko daude: tenpoa,pultsoa,azentua,..Hauekin konpasak sortzen dira.
- Harmonia: Soinu bat baino gehiago aldi berean konbinatzen direnean sortzen da. Arau ezberdinak daude kulturaren arabera.
1) Monodia: Unisonora
2) Polifonia: Nota ezberdinak aldi berean.

Ahotsak sailkatzeko:

- Emakumezkoak:
a) Sopranoak: Agudoenak dira.
b) Mezzo-sopranoak: Erdian daudenak dira.
c) Kontraltoak: Grabeenak dira.

 -Gizonezkoak:
a) Tenoreak: Agudoenak dira.
b) Baritonoak: Erdikoak dira.
C) Baxua: Grabeenak dira.

Gero instrumentu familiak daude:
Soinua sortzen duten arabera, multzo hauetan bereizten dira:
-  Harizko instrumentuak: Soinua hari batek edo gehiagok sortzen dute bibratzen ari direnean.
- Haizezko instrumentuak: Instrumentu hauek egiten duten soinua haizeak hodian sortzen duenbibraziarengatiksortzen da.
- Perkusio musika- tresnak: Soinua tresnaren gorputz solidoa kolpatzen sortzen da, kolpearekin trenak bibratuz.
- Instrumentu elektrofonoak: Energia elektriko erabiltzen sortzen da soinua.